21 Mart 2013 Perşembe

İSİMLER ÖZGÜN KONU ANLATIMI - ADLAR ÖZGÜN KONU ANLATIMI

İSİMLER (ADLAR) 

Varlıkları veya kavramları karşılayan,onları bize belirgin
adlar konu anlatımı
isim
özellikleri ile tanıtan kelimelere ad (isim) denmektedir. Bir kelime mastar ekleri olan -mek, -mak ya da olumsuzluk ekleri olan -ma, -me eklerini almıyorsa o kelime addır.
saat, İzmir, melek,sevgi...


İsimler,
A)Varlıkların oluşlarına göre,
B)Varlıklara verilişine göre,
C)Varlıkların sayısına göre,
D)Yapılarına göre 

olmak üzere dört başlıkta incelenebilir.

VARLIKLARIN OLUŞLARINA GÖRE İSİMLER


1) Somut İsimler: Beş duyu organımızdan en az biri ile algılayabildiğimiz isimlerdir.

soba, baston, bulut, hava, nem,ısı, sıcaklık...

 2) Soyut İsimler: Beş duyu organımızın hiçbiriyle algılayamadığımız kelimelerdir.
 insanlık(somutken ek alarak soyuta dönüşmüş), aşk, keder…

3) İş ve Eylem Gösteren İsimler: Kökü fiil (eylem) olan kelimelere “-mek, -mak, -ış, -iş, -me, -ma” ekleri [isim-fiil (ad-eylem) ekleri] getirilerek türetilen ve eylemin adı olan kelimelerdir. Bunlara “fiilimsi” (isim-fiil) de denir.
yazmak,okuyuş, uçuş, bakma…


VARLIKLARA VERİLİŞİNE GÖRE İSİMLER


1) Özel İsimler: Evrende tek olan, diğer varlıklara benzemeyen varlıkları tanıtan kelimelerdir.
Türkçe, İzmir,Van Gölü...


2) Tür (Cins) İsimleri: Aynı türden birçok varlığı karşılayan kelimelerdir.
masa,köpek,kitap…


VARLIKLARIN SAYILARINA GÖRE İSİMLER


1) Tekil İsimler: Tek bir varlığı karşılayan; -lar,-ler çoğul eklerini almamış isimlerdir..
araba,kasa,defter

2) Çoğul İsimler: -ler,-lar çoğul ekini alarak aynı türden birçok varlığı karşılayan isimlerdir.
arabalar,kasalar,defterler

3) Topluluk İsimleri:
Çokluk eki almamış olsalar bile birden fazla varlığı karşılayan isimlerdir.
demet,sürü,ordu…
Not: Topluluk isimleri -lar,-ler çokluk eklerini alabilir.
Örnek: "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir! İleri!
 
YAPI BAKIMINDAN İSİMLER


1) Basit İsimler: Hiçbir yapım eki almamış veya hiçbir kelime ile birleşmem isimlerdir.
saatler,kitabımdan…

2) Türemiş İsimler: İsim ya da fiil kök ve gövdelerinden yapım ekleri getirilerek türetilen isimlerdir.
  yazgı,sevgi,kitaplık

3) Birleşik İsimler: İki kelimenin birleşip kalıplaşmasıyla oluşan isimlerdir.
Kırıkkale, hanımeli, gülistan


Not: Birleşik isimler iki fiilin birleşmesi veya bir isimle bir fiilin birleşmesi ile ortaya çıkabilir.
Örnek: fırdöndü, gecekondu, çekyat, biçerdöver...

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder